Phát biểu được truyền thông nhà nước Iran và báo Thổ Nhĩ Kỳ Today dẫn lại ngày 3-3, Tướng Ebrahim Jabari, cố vấn cấp cao của chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố eo biển này “đã bị đóng cửa” và bất kỳ con tàu nào tìm cách đi qua sẽ trở thành mục tiêu của hải quân Iran. “Trước đây, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua Hormuz. Giờ đây sẽ không còn gì di chuyển. Nếu ai đó cố gắng tiến vào, các anh hùng của IRGC và hải quân chính quy sẽ thiêu rụi những con tàu đó”, ông Jabari nói, đồng thời cảnh báo các đường ống dẫn dầu trong khu vực cũng có thể bị tấn công và “không một giọt dầu nào” tới được thị trường Mỹ.

Theo ông Jabari, nếu phong tỏa được duy trì, giá dầu có thể tăng lên 200 USD/thùng trong những ngày tới.

IRGC tuyên bố tấn công tàu chở dầu

Cùng ngày 2-3, IRGC cho biết đã tấn công một tàu chở dầu mà họ cáo buộc “quá cảnh trái phép” qua eo biển Hormuz.

Trong thông cáo, lực lượng này khẳng định tàu chở dầu Athena Nova – bị mô tả là có liên quan tới các đồng minh của Mỹ – đã trúng hai thiết bị bay không người lái (UAV) khi đang di chuyển trong khu vực eo biển. Theo IRGC, sau khi bị tấn công, con tàu bốc cháy và vẫn đang trong tình trạng hỏa hoạn.

Động thái trên được Iran mô tả là một phần trong làn sóng đáp trả các đòn không kích của Mỹ và Israel nhằm vào lãnh thổ nước này từ ngày 28/2. Trước đó, ngay khi chiến dịch quân sự của Washington và Tel Aviv bắt đầu, IRGC đã tuyên bố đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược này.

Tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Ả Rập. Tại điểm hẹp nhất, eo biển rộng khoảng 33 km, nhưng mỗi luồng hàng hải theo hai chiều chỉ rộng khoảng 3 km, khiến nơi đây trở thành “điểm nghẽn” chiến lược của thương mại toàn cầu.

Khoảng 20% tổng nguồn cung dầu mỏ và gần 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua hành lang này. Đây cũng là tuyến xuất khẩu chủ chốt của các nhà sản xuất lớn trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), bao gồm Saudi Arabia, Iran, Iraq và United Arab Emirates.

Theo dữ liệu vận tải biển, ít nhất 150 tàu chở dầu và tàu LNG đã phải thả neo tại vùng biển quốc tế phía trong Vịnh Ba Tư tính đến ngày 1-3. Nếu tình trạng đình trệ kéo dài, ước tính có thể khiến tới 15 triệu thùng dầu thô mỗi ngày không thể tới được thị trường.

Nguy cơ sốc giá năng lượng toàn cầu

Các chuyên gia cảnh báo việc phong tỏa hoàn toàn Hormuz, nếu xảy ra, sẽ gây cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng. Trong kịch bản xấu nhất, giá dầu có thể tăng từ mức khoảng 67 USD/thùng lên trên 100 USD/thùng, thậm chí cao hơn nếu nguồn cung bị gián đoạn kéo dài.

Tamsin Hunt, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty tư vấn an ninh S-RM, nhận định việc đóng eo biển sẽ gây tổn hại nghiêm trọng cho chính Iran, vì nước này cũng phụ thuộc vào xuất khẩu dầu qua tuyến đường này. Theo bà, Tehran chỉ sử dụng biện pháp phong tỏa toàn diện như “lựa chọn cuối cùng” nếu cảm thấy sự tồn vong của mình bị đe dọa.

Trong bối cảnh lạm phát toàn cầu chưa hạ nhiệt, bất kỳ cú sốc năng lượng nào cũng có thể làm gia tăng áp lực lên các nền kinh tế lớn, bao gồm cả Mỹ và châu Âu, đồng thời đẩy chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình lên cao hơn nữa.

Giới quan sát cho rằng những diễn biến tại eo biển Hormuz có thể trở thành bước ngoặt nguy hiểm, khi xung đột không chỉ dừng ở các đòn tấn công quân sự trực tiếp mà còn lan sang lĩnh vực kinh tế và thương mại toàn cầu.

B.N